Η ακρίβεια υποχωρεί, αλλά μένει εδώ, στην Ελλάδα και στην Ευρώπη
Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε για τον Νοέμβριο 2025 δύο βασικά μεγέθη που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών.
Ο εθνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, το γνωστό «καλάθι της νοικοκυράς», δείχνει ετήσια αύξηση τιμών 2,4 τοις εκατό σε σχέση με τον Νοέμβριο 2024.
Ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, ο δείκτης που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή Ένωση για να συγκρίνει τον πληθωρισμό μεταξύ των χωρών, δείχνει για την Ελλάδα ετήσια αύξηση 2,8 τοις εκατό.
Με απλά λόγια, η ζωή παραμένει ακριβή. Το μεγάλο κύμα ακρίβειας των προηγούμενων ετών έχει κοπάσει, όμως τα επίπεδα τιμών έχουν ανέβει και συνεχίζουν να ανεβαίνουν κάθε χρόνο λίγο ακόμη.
Ο μέσος εθνικός δείκτης των τελευταίων δώδεκα μηνών είναι αυξημένος κατά περίπου 2,5 τοις εκατό σε σχέση με το προηγούμενο δωδεκάμηνο.
Ο αντίστοιχος μέσος εναρμονισμένος δείκτης είναι αυξημένος κατά περίπου 2,9 τοις εκατό.
Η εικόνα δείχνει μια νέα ακριβή κανονικότητα για την ελληνική οικονομία.
Δύο δείκτες για τις τιμές, μία πραγματικότητα για τα νοικοκυριά
Ο εθνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή καταγράφει τι δαπανούν τα ελληνικά νοικοκυριά για την κατανάλωσή τους.
Ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (HICP, Harmonised Index of Consumer Prices) είναι ο δείκτης που καταρτίζεται με κοινή μεθοδολογία σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να είναι δυνατή η σύγκριση των επιπέδων πληθωρισμού.
Οι διαφορές ανάμεσα στους δύο δείκτες είναι κυρίως τεχνικές, όπως διαφορετικό έτος βάσης ή μικρές διαφορές στον τρόπο που μετρώνται ορισμένες κατηγορίες.
Για τον πολίτη όμως το μήνυμα είναι ενιαίο. Η Ελλάδα κινείται κοντά στον μέσο ευρωπαϊκό ρυθμό ακρίβειας. Οι τιμές δεν αυξάνονται πλέον με τους ρυθμούς του 2022, όμως η γενική στάθμη παραμένει υψηλή.
Ο δείκτης με «σταθερούς φόρους» και τι αποκαλύπτει
Η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιεύει παράλληλα και τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή με σταθερούς φόρους. Σε αυτόν τον δείκτη οι τιμές υπολογίζονται σαν να μην είχαν αλλάξει καθόλου οι συντελεστές ΦΠΑ και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης μέσα στη διάρκεια του έτους.
Τον Νοέμβριο 2025, ο δείκτης με σταθερούς φόρους παρουσιάζει ετήσια αύξηση 2,8 τοις εκατό, δηλαδή την ίδια ακριβώς αύξηση με τον «κανονικό» εναρμονισμένο δείκτη.
Η σύγκριση οδηγεί σε ένα σαφές συμπέρασμα. Η φετινή ακρίβεια δεν οφείλεται κυρίως σε νέες αυξήσεις φόρων.
Η πίεση στις τιμές προέρχεται κυρίως από παράγοντες όπως το κόστος ενέργειας, οι πρώτες ύλες, τα μεταφορικά κόστη και οι αυξήσεις που σταδιακά μεταφέρονται από τις επιχειρήσεις στον καταναλωτή.
Το σούπερ μάρκετ, ο σταθερός «πονοκέφαλος»
Η ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» στον εθνικό δείκτη καταγράφει ετήσια αύξηση περίπου 2,7 τοις εκατό. Στον εναρμονισμένο δείκτη η ίδια ομάδα ανεβαίνει περίπου 3 τοις εκατό.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβονται πολύ μεγαλύτερες αυξήσεις σε επιμέρους προϊόντα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι:
Τα κρέατα συνολικά έχουν αυξηθεί περίπου 13 τοις εκατό σε έναν χρόνο.
Τα φρούτα έχουν αυξηθεί περίπου 9 τοις εκατό.
Τα γαλακτοκομικά και τα αυγά περίπου 4,4 τοις εκατό.
Σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται και σε προϊόντα καθημερινής χρήσης που συχνά θεωρούνται «μικρές απολαύσεις» αλλά επιβαρύνουν τον λογαριασμό.
Οι σοκολάτες και τα προϊόντα σοκολάτας έχουν αυξηθεί σχεδόν 23 τοις εκατό.
Ο καφές για το σπίτι πάνω από 20 τοις εκατό.
Για ένα νοικοκυριό, αυτό σημαίνει ότι χωρίς να αλλάξει κάτι δραματικά στις συνήθειες αγορών, το ίδιο καλάθι κοστίζει κάθε μήνα αισθητά περισσότερο.
Υπάρχουν ωστόσο και μειώσεις. Το ελαιόλαδο, που τα προηγούμενα χρόνια είχε εκτοξευθεί, εμφανίζει τώρα εντυπωσιακή πτώση τιμής, πάνω από 35 τοις εκατό σε ετήσια βάση. Μειώσεις καταγράφονται και σε λαχανικά, αλλά και σε ορισμένα άλλα προϊόντα.
Παρόλα αυτά, οι μειώσεις αυτές δεν αρκούν για να αντιστρέψουν την συνολική αίσθηση ακρίβειας, καθώς οι αυξήσεις στα υπόλοιπα βασικά είδη διατροφής παραμένουν ισχυρές.
Στέγη και ενοίκια, η μεγάλη μόνιμη πίεση
Στην ομάδα «Στέγαση», ο εθνικός δείκτης καταγράφει ετήσια αύξηση γύρω στο 3,7 τοις εκατό, ενώ ο εναρμονισμένος δείκτης περίπου 4,7 τοις εκατό.
Η πιο έντονη πίεση αφορά τα ενοίκια. Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα ενοίκια κατοικιών έχουν αυξηθεί περίπου 8,6 τοις εκατό σε έναν χρόνο.
Για ένα μέσο διαμέρισμα, μια αύξηση αυτής της τάξης μπορεί να μεταφραστεί σε δεκάδες ευρώ επιπλέον τον μήνα, ποσό πολύ σημαντικό για ένα οικογενειακό budget.
Στο ίδιο πακέτο εντάσσονται και οι λογαριασμοί ενέργειας. Ο ηλεκτρισμός παρουσιάζει αύξηση γύρω στο 4,5 τοις εκατό σε ετήσια βάση. Σε συνδυασμό με τα ενοίκια, το σύνολο «στέγη, ρεύμα, κοινόχρηστα» αποτελεί ίσως την πιο βαριά και σταθερή δαπάνη για τα περισσότερα νοικοκυριά.
Μειώσεις στο φυσικό αέριο και στο πετρέλαιο θέρμανσης προσφέρουν κάποια ανακούφιση, ιδίως σε περιοχές με έντονο κρύο, χωρίς όμως να ανατρέπουν τη γενική εικόνα.
Καφές, φαγητό έξω και διασκέδαση
Η ομάδα «Ξενοδοχεία, καφέ, εστιατόρια» εμφανίζει τις μεγαλύτερες αυξήσεις. Στον εθνικό δείκτη ο ετήσιος ρυθμός ανόδου φτάνει το 7,4 τοις εκατό, ενώ στον εναρμονισμένο περίπου το 6,3 τοις εκατό.
Αυτό σημαίνει πιο ακριβό καφέ, πιο ακριβό φαγητό έξω και ακριβότερη διαμονή για όσους ταξιδεύουν.
Ένας καφές που κόστιζε 3 ευρώ μπορεί πλέον να κοστίζει 3,20. Ένα οικογενειακό τραπέζι σε ταβέρνα που στοίχιζε 40 ευρώ μπορεί να πλησιάζει πλέον τα 43 ή 44 ευρώ.
Για πολλά νοικοκυριά, η έξοδος για φαγητό ή ποτό γίνεται έτσι λιγότερο συχνή επιλογή και περισσότερο «μικρή πολυτέλεια».
Υγεία, εκπαίδευση και υπηρεσίες
Σε τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση και οι λοιπές υπηρεσίες, οι αυξήσεις είναι πιο ήπιες, αλλά σταθερές.
Η ομάδα «Υγεία» καταγράφει ελαφρά άνοδο, η «Εκπαίδευση» παρουσιάζει αύξηση της τάξης του 2,8 τοις εκατό, ενώ η ομάδα «Άλλα αγαθά και υπηρεσίες» κινείται επίσης ανοδικά, έστω και με μικρά ποσοστά.
Πρόκειται όμως για δαπάνες που δύσκολα περιορίζονται. Δίδακτρα, φροντιστήρια, βασικές υπηρεσίες υγείας, ασφάλειες και υπηρεσίες προσωπικής φροντίδας αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής.
Οι αυξήσεις αυτές λειτουργούν αθροιστικά και επιβαρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό σε βάθος χρόνου.
Πού πέφτουν οι τιμές και γιατί αυτό δεν αλλάζει την αίσθηση ακρίβειας
Οι επίσημοι δείκτες καταγράφουν και σημαντικές μειώσεις τιμών. Εκτός από το ελαιόλαδο και τα λαχανικά, πτώση εμφανίζεται σε κατηγορίες όπως οπτικοακουστικός εξοπλισμός και υπολογιστές, αλλά και στο φυσικό αέριο.
Ωστόσο, οι κατηγορίες με μειώσεις δεν αφορούν πάντα καθημερινές αγορές. Η αγορά ηλεκτρονικού υπολογιστή ή τηλεόρασης δεν επαναλαμβάνεται κάθε μήνα. Αντίθετα, οι αυξήσεις συγκεντρώνονται σε αγορές που γίνονται συχνά, όπως τρόφιμα, καφές, φαγητό έξω, ενοίκιο και λογαριασμοί.
Έτσι, η συνολική εμπειρία του καταναλωτή παραμένει αυτή της διαρκούς πίεσης.
Τι προκύπτει για τα ελληνικά νοικοκυριά
Αν συνδυαστούν τα στοιχεία του εθνικού δείκτη, του εναρμονισμένου δείκτη και του δείκτη με σταθερούς φόρους, προκύπτει μια καθαρή εικόνα.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον σε περίοδο «έκρηξης» τιμών, αλλά σε περίοδο μόνιμα ακριβής καθημερινότητας. Οι τιμές αυξάνονται με ρυθμούς γύρω στο 2 με 3 τοις εκατό τον χρόνο, πατώντας όμως πάνω σε μια ήδη υψηλή βάση που διαμορφώθηκε τα προηγούμενα χρόνια.
Τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν τρεις κύριες πηγές πίεσης:
Το σούπερ μάρκετ, με αυξήσεις σε βασικά τρόφιμα και καθημερινά προϊόντα.
Τη στέγη, με ενοίκια που ανεβαίνουν πιο γρήγορα από τους μισθούς.
Την έξοδο, καφέ και φαγητό, που γίνεται ολοένα πιο ακριβή.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση δεν μένει μόνο στα ποσοστά του πληθωρισμού. Περνά στην ουσία, αν «βγαίνει ο μήνας» για την κάθε οικογένεια.
Η προσαρμογή στις νέες συνθήκες περνά από πιο προσεκτικό προγραμματισμό, αναζήτηση προσφορών, αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες και επαναξιολόγηση του τι θεωρείται πραγματικά αναγκαίο.
Οι δείκτες της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν τους αριθμούς, όμως η καθημερινή ζωή των πολιτών δείχνει αν η οικονομία γίνεται πιο βιώσιμη ή αν η ακρίβεια εξακολουθεί να ροκανίζει αθόρυβα το διαθέσιμο εισόδημα.